Het burgerbudgetproject MineWine experimenteert sinds 2021 met wijnbouw op de Genkse terrils van Winterslag en Zwartberg. Terrils zijn de kunstmatige heuvels van steenafval die vroeger ontstonden door de steenkoolmijnen. Ze vormen een opvallend stukje Limburgs mijnverleden dat vandaag een nieuw leven krijgt als wijngaard. Na drie jaar onderzoek door de Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen van de Universiteit Gent is de conclusie duidelijk: wijnbouw op terrilgronden is mogelijk én veilig.
Geen verhoogde zware metalen
Voor de studie werden twee proefpercelen aangelegd op de terrils, aangevuld met een referentieperceel op gewone bodem. Gedurende drie jaar analyseerde UGent grond-, blad- en druivenstalen. De resultaten zijn geruststellend: in de druiven werden geen verhoogde concentraties zware metalen gevonden. In jonge bladeren werden aanvankelijk slechts minimale sporen gemeten, die jaar na jaar verder daalden tot (meestal) onder de meetbare grens.
Zeldzaam experiment
Een wijngaard aanleggen op een voormalige mijndump is geen alledaagse keuze. MineWine bewijst dat de Limburgse terrils niet alleen een stukje industrieel erfgoed zijn, maar ook opnieuw ingezet kunnen worden voor landbouw met toekomst. Door te testen en te werken op deze specifieke ondergrond helpt het project mee om de mogelijkheden van alternatieve wijngaardlocaties in kaart te brengen. Tegelijk krijgt het mijnverleden van Genk een nieuwe invulling, met aandacht voor duurzaamheid, lokale verankering en innovatie in de Belgische wijnbouw.
Wijnbouw met sociale impact
MineWine koppelt dit onderzoek aan een sterke sociale missie. De wijngaard werd aangelegd en wordt vandaag onderhouden met hulp van mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt, die zich zo kunnen bekwamen tot ‘wijnwerker’. Dankzij de inzet van vele vrijwilligers staan er intussen 3.600 wijnstokken van verschillende variëteiten op de Genkse terrils. De eerste beperkte oogst van 2025 heeft 300 flessen voortgebracht.
