Chardonnay is waarschijnlijk beter bestand tegen ernstige droogte dan Pinot noir. Dat blijkt uit internationaal onderzoek naar de invloed van watertekort op de samenstelling van wijndruiven. Beide druivenrassen kunnen flinke droogte verdragen, maar bij Pinot noir verandert de stofwisseling onder extreme omstandigheden sterker. Dat kan gevolgen hebben voor de smaak en kwaliteit van de wijn.
Onderzoekers uit onder meer Frankrijk, Duitsland en Argentinië analyseerden 256 druivensapmonsters uit tachtig wijngaarden in dertien wijnregio’s. De monsters waren afkomstig van Chardonnay en Pinot noir en werden verzameld tijdens de oogstjaren 2019, 2020 en 2021. De wijngaarden lagen verspreid over Frankrijk, Italië, Duitsland, Portugal en Argentinië.
De onderzoekers bepaalden aan de hand van de verhouding tussen verschillende koolstofisotopen hoeveel waterstress de druivenstokken hadden ondervonden. Vervolgens analyseerden ze met massaspectrometrie de chemische samenstelling van het druivensap. Daarbij werden duizenden verbindingen aangetroffen, waarvan honderden verband hielden met de mate van watertekort.
Verschillen tussen druivenrassen
Uit het onderzoek blijkt dat zowel Chardonnay als Pinot noir zich aan uiteenlopende omstandigheden kunnen aanpassen. Bij Chardonnay veranderde de concentratie van verschillende stoffen in het druivensap geleidelijk naarmate het watertekort toenam. Bij Pinot noir was dat anders. Onder ernstige droogtestress verdwenen bepaalde stofwisselingsreacties vrijwel volledig.
Volgens de onderzoekers wijst dat erop dat Pinot noir bij toenemende droogte een fysiologische grens kan bereiken. Chardonnay lijkt zijn stofwisseling onder dezelfde omstandigheden beter te kunnen aanpassen.
De veranderingen in de stofwisseling kunnen gevolgen hebben voor de kwaliteit van de druiven. Het gaat onder meer om stoffen die betrokken zijn bij de vorming van aroma’s en antioxidanten. Bij Chardonnay verwachten de onderzoekers dat de samenstelling van deze stoffen bij toenemende droogte geleidelijk verandert. Bij Pinot noir kunnen de veranderingen onder ernstige droogtestress juist abrupter verlopen, waardoor de uiteindelijke wijn mogelijk andere smaakeigenschappen krijgt.
Watertekort niet alleen afhankelijk van neerslag
Opvallend is dat de druivenstokken in de droogste wijnregio’s niet altijd de meeste waterstress ondervonden. In sommige droge gebieden, zoals de Argentijnse Valle de Uco, wordt geïrrigeerd. Daardoor hadden de druivenstokken daar minder last van watertekort dan in bepaalde wijngaarden in Bourgondië, waar niet wordt geïrrigeerd.
Volgens de onderzoekers laat dit zien dat neerslaggegevens alleen onvoldoende informatie geven over de waterhuishouding van druivenstokken. Ook bodemomstandigheden, irrigatie en de eigenschappen van de planten spelen een belangrijke rol.
Het onderzoek laat zien dat de twee druivenrassen ook onder omstandigheden die vergelijkbaar zijn met een klimaat dat 2 graden Celsius warmer is, kunnen blijven groeien. Toch verwachten de onderzoekers dat vooral Pinot noir kwetsbaar is voor langdurige en ernstige droogte. Of de gevonden veranderingen in de samenstelling van het druivensap daadwerkelijk leiden tot een andere smaak en kwaliteit van de wijn, moet nog verder worden onderzocht.
Bron: Sébastien Nicolas, Highly dynamic metabolic response of grapevine to water deficits reveals an adaptability to a wide range of climatic conditions
